Rejtan h. Rejtan (herb własny), vel Reytan, Reyten, Reithein, pierwotnie Reuten, rodzina pochodzenia niemieckiego w Prusach, skąd przenieśli się do W. Ks. Litewskiego.
Według Uruskiego, pochodzą od Reutenów. Jedna linia przyjęła w XVI wieku od majątku nazwisko Szymoeski vel Symoeski, druga została przy rodzinnym, lecz ta jej gałąź, która w XVII stuleciu osiedliła się w Litwie, zmieniła je na Rejtan (Reytan).
Mikołaj, deputat z pow. nejdeburskiego w Prusach, podpisał akt 1612 r. Jego syn Jerzy, pisarz grodzki żółkiewski 1638 r. zaślubił Saczkównę na Litwie. Jan, syn Jerzego, po długiej służbie rycerskiej, osiedlił się na Litwie.
Marcjan, elektor 1669 r. i 1697 r. z woj. nowogrodzkiego, wojski lidzki, rotmistrz wojsk królewskich, żonaty z Choromańską. Michał (zm. 1706), skarbnik mozyrski, chorąży husarski, wojownik przeciw Turkom pod Wiedniem 1683 r., żonaty z Rossudowską. Dominik, rotmistrz nowogrodzki, podpisał elekcję 1733 r. z woj. nowogrodzkim; strażnik nowogrodzki i chorąży husarski 1755 r., ostatecznie podkomorzy nowogrodzki 1768 r., żonaty z Weroniką Wołodkowiczówną.
Najbardziej znaną postacią tego rodu jest Tadeusz, poseł na sejm rozbiorowy z woj. nowogrodzkiego w latach 1773-1775. Zasłynął jako wzór patriotyzmu, sprzeciwiając się obiorowi marszałka Ponińskiego. Nawet wyrok konfederacji skazujący go na utratę czci i życia nie zdołały go złamać.
Rejtanowie posiadali m.in. majątek Hruszówka, w woj. nowogródzkim, który pozostawał w rękach rodu do 1910 r., a więc do śmierci Józefa Rejtana. Tam też urodził się słynny poseł sejmowy Tadeusz Rejtan.
Herb: w polu czerwonym rycerz na białym koniu trzyma w każdej ręce kopię z proporcem; na hełmie, w koronie pół męża zbrojnego trzymającego w każdej ręce kopię z proporcem. Według Niesieckiego: rycerz tak na koniu jak i w koronie trzyma dwie kopie i oszczep; niektórzy z rodziny kładli na tarczy i w koronie rycerza o jednej kopii z proporcem w ręku (Urus.).
Genealogia
(osób: 26)
• JADWIGA Maria Rejtan h. wł. (ok. 1850-po 1873), c. Stefana i Marii Niesiołowskiej h. Korzbok; w aktach także: Reytan, Reyten; m. (1873 Wilno) Adam Czapski h. Leliwa odm. (23 XII 1849-9 XII 1914), s. Adama i Marii Rzewuskiej h. Krzywda; ślub w parafii św. Filipa i Jakuba, w Wilnie (MK Wilno: śś. Filip i Jakub).
(1742-1780)
• TADEUSZ Rejtan h. wł. (20 VIII 1742-8 VIII 1780), s. Dominika i Weroniki Wołodkowicz h. Radwan (Wołodkiewicz), poseł nowogródzki na sejm rozbiorowy w Warszawie 1773-1775; w dramatyczny sposób sprzeciwił się zawiązaniu konfederacji przez zdrajcę Ponińskiego i podpisaniu I rozbioru Polski; jego bohaterski opór uznawany jest za jedną z ostatnich pozytywnych prób zastosowania liberum veto; ur. Hruszówka, gm. Lachowicze, pow. Nowogródek, zm. tamże, lat 37, popełnił samobójstwo; bezpotomny; w aktach także: Reytan, Reyten (PSB t. 31/231; Urus.).
Źródła: Bork. Spis 358; Nies.; Urus. t. 15/205-206.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz