Kościuszko

Kościuszko h. Roch III, vel Kościuszko-Siechnowicki, Kościuszkowicz, Kościuszkiewicz, Kościeszko etc., na Wołyniu i w W. Ks. Litewskim. Nobilitowani przez króla Kazimierza Jagiellończyka 1458 r. (Nies.).

Ród notowany w aktach już 1542 r. w woj. brzeskim litewskim. Wywodzą się od dworzanina króla Zygmunta I, Konstantego, zwanego zdrobniale Kostiuszko. Tenże za nieznane bliżej zasługi otrzymał 1509 r. na własność majątek Siechnowicze, w pow. kobryńskim, który stał się gniazdem rodowym Kościuszków i od niego brali przydomek „Siechnowicki”. Jedna linia używała przydomku „Siechnowicz” a druga, osiadła na Rusi Białej – „Wałużyniec” (Walużyniec).

Kościuszko Fedorowicz i bracia jego, dziedzice Horodna i Totowiczy, uznani zostali 1512 r. przez króla Zygmunta bojarami stepańskimi, a nie wołyńskimi, za których się podawali, wskutek czego spadł na nich obowiązek pełnienia służby książętom Ostrogskiemu i Dubrowickiemu (Metr. Lit.). 

Hieronim vel Jarosz Kościuszko Siechnowicki, ziemianin brzeski litewski (in. brześciański) 1629 r. Mikołaj Kościuszko Siechnowicki podpisał 1634 r. instrukcję daną posłom brzeskim. Aleksander, Bazyli, Krzysztof, Paweł i Teodor Kościuszkowie Siechnowiccy, podpisali elekcję Jana Kazimierza 1648 r. z woj. brzeskim litewskim. 

Chryzostom i Aleksander, elektorowie Jana III-go 1674 r. Aleksander, sufragan smoleński, pisarz kancelarii W. Ks. Litewskiego, za Jana III-go. Jan, dziekan szereszowski, kanonik łucki 1691 r. Franciszek brał udział w wyprawie wiedeńskiej 1683 r. Kazimierz, elektor Augusta II-go 1697 r., podczaszy piński 1704 r., żonaty z Joanną Bilikowicz. W liczbie elektorów Augusta II-go spotykamy: Daniela, Jana, Karola, Stanisława, Franciszka i Jana, wojskiego czerwonogrodzkiego.

Ambroży Kazimierz, podczaszy owrucki 1706 r., wójt kobryński i horodecki 1709 r., sędzia grodzki brzeski 1714 r., w końcu pisarz ziemski brzeski. Marcin, krajczy brzeski 1732 r. Piotr, komornik graniczny brzeski 1735 r. Wojciech, Józef, Faustyn i Jan, pisarz ziemski żytomierski, podpisali manifest szlachty litewskiej 1763 r., a Faustyn, Jan i Leon, podpisali elekcję Stanisława Augusta 1764 r. z woj. brzeskim litewskim. Józef, sędzia kapturowy woj. brzeskiego litewskiego 1764 r. Jan, stolnik parnawski 1790 r.

Aleksander Jan Kościuszko Siechnowicki, sędzia kapturowy 1697 r., a skarbowy woj. brzeskiego 1698 r., dziedzic Siechnowicz Małych, gdzie fundował 1722 r. kaplicę katolicką. Dobra te po nim przeszły na żonatego z Teklą Ratomską, wnuka jego, Ludwika Tadeusza Kościuszkę, miecznika brzeskiego 1739 r., deputata na Trybunał litewski 1741 r., po śmierci którego, gospodarujący tam Dawid Kościuszko, podczaszy piński, oddał je synom miecznika, Józefowi i Tadeuszowi Kościuszkom. Ostatecznie dobra te stały się własnością Tadeusza. 

Tadeusz Andrzej Bonawentura Kościuszko (1746-1817), inżynier wojskowy, fortyfikator, generał i bohater narodowy – polski i amerykański, najwyższy naczelnik Sił Zbrojnych Narodowych w powstaniu 1794 r. – „jeden z najznakomitszych i najzacniejszych ludzi swoich czasów”. Prochy jego spoczywają w katedrze krakowskiej na Wawelu.

Kościuszkowie herbu Roch wylegitymowali się ze szlachectwa w latach 1862-1903, zostali zapisani do ksiąg szlachty ówczesnej gubernii wołyńskiej. Inni przedstawiciele tej rodziny wylegitymowali się w gub. grodzieńskiej. 

Genealogia 
(osób: 60)

• ANTONINA Kościuszko h. Roch III (ok. 1835-1873?), c. Aleksandra i Antoniny Paszkiewicz (w aktach także: Płaszkiewicz), blisko spokrewniona z Tadeuszem Kościuszko; 1m. (13 VI 1860 Kłopcin) Romuald Traugutt h. Ślepowron (16 I 1826-5 VIII 1864), s. Ludwika i Alojzy Błockiej, generał, powstaniec, ostatni dyktator powstania styczniowego 1863/64 r., ps. Michał Czarnecki; absolwent gimn. w Świsłoczy 1842, szkoły oficerskiej Żelechowie 1848; chor. 1848, ppor. III batalionu saperów od 17 VII 1851, por. 23 VI 1853, sztabskapitan 26 VI 1857, adiutant Sztabu Gł. Armii II, ppłk 1862, na swoją prośbę zwolniony z ros. służby wojskowej 18 IX 1862; właściciel majątku w Ostrowiu i Zabawie, który przejął po zmarłym dziadku, Witalisie Szujskim (swoim ojcu chrzestnym) ok. 1861; podczas powstania, początkowo dowódca oddziału na Polesiu, od 17 X 1863 dyktator, aresztowany przez Rosjan 11 IV 1864 (wydany przez Artura Goldmana), powieszony na stokach warszawskiej Cytadeli; ur. Szostaków, w gub. grodzieńskiej (pow. brzeski, dawniej pow. kobryński?), na Litwie, zm. Warszawa; 1v. (25 VII 1852 Warszawa) Anna Pikiel (ok. 1830-1 I 1860), córka jubilera warszawskiego, luteranka; ślub w parafii św. Jana, w Warszawie (MK Warszawa: św. Jan); dzieci: Roman Traugutt (1861-1863); zm. w mieście Kobryń, w wieku 2 lat; 2m. (ok. 1865) Franciszek Mickiewicz (ok. 1830-po 1873), s. Aleksandra i Teresy Terajewicz.

Tadeusz Kościuszko
(1746-1817)

• LUDWIK Tadeusz Kościuszko h. Roch III (1700-24 VI 1758), s. Ambrożego Kazimierza i Barbary Glewskiej, miecznik brzeski, pułkownik 3. pułku straży przedniej buławy polnej litewskiej; poseł na sejm; dziedzic majątku Siechnowicze in. Siechnowice, w woj. brzeskim, pow. Kobryń, który otrzymał w spadku od ojca; majątek ten był zaniedbany i zadłużony, wobec czego przekazał Siechnowicze Małe ze Stepankami, Nowosiółkami i Konotopami swemu wujowi Faustynowi Benedyktowi, sam biorąc w dzierżawę ok. 1740 od Sapiehów folwark Mereczowszczyznę koło Kosowa Poleskiego; chrz. 27 VIII 1702 Telaki, parafia Krupczyce; w aktach także: Tadeusz Ludwik Kościuszko (Bon.; Urus.; MK Krupczyce); ż. (1740) Tekla Ratomska h. Stołobot (ok. 1715-1768), c. Michała i Katarzyny Chomętowskiej (Chomentowskiej); w aktach także: Radomska; dzieci: Anna, Józef, Katarzyna, Tadeusz (Andrzej).

Źródła: Bon. t. 11/265-268; Bork. Spis 174, 175; Nies.; Urus. t. 7/268-270.